3 grudnia 2023
tekst kuratorski
katalog wystawy pokonkursowej III Ogólnopolskie Biennale Rysunku CZAS-RUCH-PRZESTRZEŃ
ISBN 978-83-948987-6-2
Zaskakująca różnorodność postaw charakterystyczna jest dla wszelkich przeglądów sztuki. Celem takich wydarzeń jest stworzenie płaszczyzny do wymiany doświadczeń między artystami, jak również poszerzenie świadomości odbiorców na temat aktualiów sztuki. Rozległy zakres tematyczny sprzyja powstawaniu nowych rozwiązań. To dlatego pracując wspólnie z Katarzyną Wendland nad koncepcją konkursu ponad pięć lat temu, szukałyśmy haseł, które będą uniwersalne i dadzą możliwie szerokie spektrum rozwiązań stylistycznych i technologicznych. Tak powstał temat biennale: CZAS-RUCH-PRZESTRZEŃ. Wybrałyśmy rysunek jako obszar, w którym mogą się wypowiedzieć niemal wszyscy artyści wizualni. Rysunek nie tylko stanowi odrębną dyscyplinę sztuki, pełni też funkcję pomocniczą, projektową dla innych dziedzin. Głównym środkiem wyrazu plastycznego w rysunku jest linia i kreska, będące niekiedy żywym zapisem chwili, innym razem składową wystudiowanej kompozycji plastycznej. Dynamika pojedynczej kreski, jak i jej multiplikacje, układy linii, napięcia pomiędzy nimi odzwierciedlają charakter twórcy, są nośnikiem emocji. Wasilly Kandynski pisze o linii, że „powstaje z ruchu przez zniszczenie bezwładności punktu, absolutnego stanu jego spoczynku, a tym samym przez przeskoczenie ze statyki w dynamikę.”
Wraz z pierwszą edycją organizowaną w 2019 roku w galerii na Wydziale Matematyki i Informatyki UMK w Toruniu rozpoczęłyśmy badania nad rysunkiem współczesnym. Pozytywny odbiór wystawy pokonkursowej dał nam impuls do rozwijania i poszerzenia wydarzenia o nowe współprace. Wraz z kolejnymi edycjami wzrosło zainteresowanie artystów udziałem w wydarzeniu, co potwierdzają liczby przesłanych zgłoszeń konkursowych. Przyglądając się kolejnym, edycjom biennale możemy zaobserwować zmiany, które zachodzą w rysunku współczesnym. Śledzimy nowe tendencje i spektrum poszukiwań artystów.
Wybór prac na tegoroczną wystawę był wyzwaniem, ponieważ wysoki poziom artystyczny reprezentowała większość zgłoszeń, o wiele więcej niż mogłyby pomieścić obszerne sale Galerii Sztuki Współczesnej we Włocławku. Pracując w Jury pierwszego etapu, które zostało powołane w celu wyboru prac na wystawę doceniliśmy te dzieła, które charakteryzowała oryginalność warsztatu plastycznego, rozwiązań kompozycyjnych i interpretacji tematu. Jury drugiego etapu, składające się z wybitnych przedstawicieli świata sztuki, przyznało nagrody i wyróżnienia na podstawie oryginałów prac. Szczególną uwagę Jurorów zwróciły „prace wykonane w klasycznych technikach rysunkowych i technikach własnych”.
Pierwszą nagrodę otrzymała Emilia Pitucha. Artystka zaprowadziła nas w intrygująca podróż do wnętrza katedry Notre Dame pozwalając dostrzec potęgę minionego czasu i ulotność chwili w zniszczonym pożarem wnętrzu. Rysunki tuszem są zapisem emocji autorki, dla której pożar katedry stał się impulsem do egzystencjalnych rozważań. Dwie kompozycje z cyklu „Notre Dame. New Era” w swej metafizycznej ciszy przypominają o nieuchronności przemijania. Podobny temat podjął Paweł Nowak, laureat trzeciej nagrody w konkursie ukazując niszczejącą elewację dworca jako metaforę upływającego czasu. Prace wykonane we własnej technice reliefowej stanowią syntezę ujęcia fotograficznego. Zestaw trzech prac z cyklu „Aspekty przemijania – Dworzec Kolejowy w Aleksandrowie Kujawskim” przedstawia różne ujęcia budynku, skłaniając nas do refleksji nad rozpadem zabytkowych form architektonicznych. Druga nagroda została przyznana Malwinie Dzwonkowskiej za prace oddające ruchliwość i zmienność świata przyrody. Niezwykle ekspresyjne, kameralne realizacje w technice własnej sugestywnie oddają wrażenie wpływu czynników pogodowych na przedstawiony krajobraz. W komentarzu do swoich prac Autorka pisze, że „stara się doszukiwać abstrakcyjnych form w zastanej rzeczywistości poprzez eksponowanie detalu”. Marta Kawiorska otrzymała wyróżnienie za trzy wertykalne kompozycje, w których iluzja światła i przestrzeni nadaje realistycznych cech abstrakcyjnym realizacjom. Świat który przedstawia, subtelny i syntetyczny, daje złudzenie alternatywnej rzeczywistości, w której obowiązują znane nam prawa fizyki. Władysław Tyrkin, laureat jednego z wyróżnień, jako bezpośrednią inspirację do zrealizowania rysunków wykorzystał fotografie portretów bliskich. Zbudował sceny z udziałem postaci ludzkich, ukazując chwile z życia, zachowane w pamięci, częściowo zatarte przez upływ czasu. „Posługując się fotografią (…)zmieniam, reinterpretuję ten określony moment w czasoprzestrzeni za pośrednictwem rysunku.”- napisał autor w komentarzu do swoich prac. Wyróżnienie otrzymał także Leszek Goliński za cykl trzech miniatur, na których wiernie odwzorował wybrane aspekty krajobrazu za pomocą ołówka i kredki litograficznej. Autor analizując rzeczywistość, skłonił odbiorcę do skupienia się na detalu i drobnych strukturach.
Artyści biorący udział w wystawie pokonkursowej odnieśli się do tematu różnorodnie, wykorzystując rozmaite zabiegi warsztatowe, korzystali z szerokiego spektrum metafor związanych z tematem konkursu CZAS-RUCH-PRZESTRZEŃ. Można wyróżnić kilka nurtów poszukiwań ujawniających się w stosowanej formie. Pierwszy nurt, wynika z realizmu, w którym artyści inspirację czerpią bezpośrednio z natury lub fotografii. Interpretacja rzeczywistości stanowi podstawowy lub ważny element kompozycji. Drugi nurt, ukazuje własny świat wyobrażeń autora, w którym wszelkie nawiązania do świata rzeczywistego i figuracji ulegają dalekiej transformacji. Autorzy działający w tej tendencji stosują często elementy szkicowe o ekspresyjnym charakterze. Trzeci nurt zawiera w sobie wszystkie prace abstrakcyjne zarówno geometryczne jak i organiczne, w których kształty ulegają dalekiemu uproszczeniu, rytmizacji, kiedy to poprzez redukcję cech wydobywa się sedno artystycznego zamysłu, niekiedy koncentrującego się na procesie twórczym. Pojawiają się też realizacje będące gdzieś pomiędzy zaobserwowanymi ścieżkami poszukiwań. We wszystkich tych nurtach nie brakuje daleko idącej eksploracji formy, niezwykłej różnorodności i oryginalności. Autorzy często sięgają po techniki własne lub mieszane, podkreślając indywidualizm.
Zaskakujące jest jak wiele kryje się pod pojęciem „rysunek”. Zastosowanie technik również tych charakterystycznych dla pozostałych dyscyplin sprawia, że rysunek stanowi fascynującą hybrydę łączącą w sobie cechy innych gałęzi sztuk plastycznych. Oglądanie efektów biennale skłania do ponownego zastanowienia się nad pojemnością tej dyscypliny.
December 3, 2023
curator’s note
catalogue of the post-competition exhibition 3rd National Drawing Biennale CZAS-RUCH-PRZESTRZEŃ
ISBN 978-83-948987-6-2
A surprising diversity of approaches is characteristic of all art reviews. The goal of such events is to create a platform for the exchange of experiences between artists and to broaden audiences’ awareness of current art trends. A broad range of topics fosters the emergence of new solutions. That’s why, working with Katarzyna Wendland on the competition concept over five years ago, we sought universal themes that would offer a broad spectrum of stylistic and technological solutions. This is how the biennial theme emerged: TIME-MOVEMENT-SPACE. We chose drawing as an area in which almost all visual artists can express themselves. Drawing not only constitutes a distinct artistic discipline; it also serves a supporting, design-oriented function for other fields. The primary means of artistic expression in drawing are lines and strokes, sometimes a living record of a moment, other times a component of a carefully crafted composition. The dynamics of a single line, as well as its multiplications, the arrangement of lines, and the tensions between them reflect the artist’s character and convey emotion. Wassily Kandinsky writes about line: „It arises from motion by destroying the inertia of a point, its absolute state of rest, and thus by leaping from static to dynamic.”
With the first edition, organized in 2019 at the gallery at the Faculty of Mathematics and Computer Science of the Nicolaus Copernicus University in Toruń, we began researching contemporary drawing. The positive reception of the post-competition exhibition gave us the impetus to develop and expand the event with new collaborations. With each successive edition, artists’ interest in participating in the event has increased, as evidenced by the number of submitted competition entries. Looking at subsequent editions of the biennial, we can observe the changes taking place in contemporary drawing. We are tracking new trends and the range of artistic explorations of artists.
Choosing the works for this year’s exhibition was a challenge, as the majority of the entries represented a high artistic standard, far more than the spacious halls of the Contemporary Art Gallery in Włocławek could accommodate. The first-stage jury, appointed to select works for the exhibition, valued works characterized by originality in artistic technique, compositional solutions, and interpretation of the theme. The second-stage jury, composed of distinguished representatives of the art world, awarded prizes and honorable mentions based on the original works. The jury paid particular attention to „works created using classical drawing techniques and original techniques.”
The first prize went to Emilia Pitucha. The artist led us on an intriguing journey into the interior of Notre Dame Cathedral, allowing us to perceive the power of time gone by and the fleetingness of the moment in the fire-ravaged interior. The ink drawings record the emotions of the artist, for whom the cathedral fire became an impulse for existential reflections. Two compositions from the „Notre Dame: New Era” series, in their metaphysical silence, remind us of the inevitability of transience. Paweł Nowak, winner of third prize in the competition, took on a similar theme, depicting the decaying façade of the train station as a metaphor for the passage of time. Works created using her own relief technique are a synthesis of photographic representations. The set of three works from the series „Aspects of Transience – Railway Station in Aleksandrów Kujawski” presents different views of the building, prompting reflection on the decay of historic architectural forms. Second prize was awarded to Malwina Dzwonkowska for works that capture the mobility and changeability of the natural world. The exceptionally expressive, intimate works using her own technique suggestively convey the impact of weather factors on the landscape. In a commentary on her works, the artist writes that she „strives to find abstract forms in the existing reality by exposing detail.” Marta Kawiorska received an honorable mention for three vertical compositions in which the illusion of light and space lends realistic qualities to the abstract works. The world she depicts, subtle and synthetic, creates the illusion of an alternative reality in which the familiar laws of physics apply. Władysław Tyrkin, winner of one of the honorable mentions, used photographs of portraits of loved ones as direct inspiration for his drawings. He constructed scenes featuring human figures, depicting moments from life, preserved in memory, partially erased by the passage of time. „Using photography (…) I change and reinterpret this specific moment in space-time through drawing,” the artist wrote in a commentary on his works. Leszek Goliński also received a distinction for his series of three miniatures, in which he faithfully reproduced selected aspects of the landscape using pencil and lithographic crayon. By analyzing reality, the artist encouraged the viewer to focus on detail and fine structures.
The artists participating in the post-competition exhibition approached the topic in diverse ways, employing a variety of techniques and drawing on a wide spectrum of techniques.Metaphors related to the CZAS-RUCH-PRZESTRZEŃ (TIME-MOVEMENT-SPACE) competition theme can be distinguished. Several lines of research, revealed in the form used, can be distinguished. The first, stemming from realism, in which artists draw inspiration directly from nature or photography. The interpretation of reality is a fundamental or important element of the composition. The second, reveals the artist’s own world of imagination, in which all references to the real world and figuration undergo profound transformation. Artists working in this trend often employ expressive sketch elements. The third, encompasses all abstract works, both geometric and organic, in which shapes undergo significant simplification and rhythmization, where the essence of the artistic intent is revealed through the reduction of features, sometimes focusing on the creative process. Works that lie somewhere between the observed paths of exploration also appear. All of these lines feature a far-reaching exploration of form, extraordinary diversity, and originality. Artists often employ their own techniques or use mixed media, emphasizing individualism.
It’s surprising how much is hidden beneath the term „drawing.” The use of techniques also characteristic of other disciplines makes drawing a fascinating hybrid, combining features of other branches of the visual arts. Seeing the results of the biennial forces one to reconsider the scope of this discipline.
tekst / text: Alicja Wieczorek
tłumaczenie / translation: Google Translator
